Vaccine cúm bảo vệ mẹ bầu, thai nhi khỏi biến chứng do cúm
Chuyên gia viết bài: BS.CKII Phan Văn Già Chuồn
Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Từ Dũ
Ngày cập nhật: 19/06/2026
Mục lục
1. Thai kỳ và virus cúm: Cuộc chiến không thể lơ là
- Khi mang thai, hệ miễn dịch của mẹ hoạt động ra sao?
Trong thời kỳ mang thai, đặc biệt là từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi – cơ thể người mẹ sẽ có nhiều thay đổi để “chấp nhận” sự hiện diện của em bé. Hệ miễn dịch của mẹ bầu phải điều chỉnh, trở nên “yếu đi một chút” để không nhận nhầm thai nhi là tác nhân lạ.
Chính vì vậy, phụ nữ mang thai có đề kháng yếu hơn đối với sự xâm nhập của các virus như cúm, dẫn đến tăng khả năng mắc bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Chuyện này cho thấy tầm quan trọng của các biện pháp phòng ngừa, chẳng hạn như tiêm phòng, để bảo vệ cả mẹ và thai nhi trong thời kỳ mang thai.
- Cúm không chỉ là bệnh nhẹ! có thể gây ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và sức khỏe của mẹ bầu.
Những thay đổi trong hệ miễn dịch và cơ thể khi mang thai khiến mẹ bầu dễ gặp các biến chứng nặng như viêm phổi, suy hô hấp cấp, thậm chí có thể phải nhập viện hoặc vào phòng hồi sức tích cực
Không chỉ mẹ bị ảnh hưởng, mà thai nhi cũng có thể chịu hậu quả. Khi mẹ nhiễm cúm, nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân, chậm phát triển trong bụng mẹ, thậm chí thai chết lưu có thể xảy ra. Nguyên nhân là do cúm có thể ảnh hưởng đến hoạt động của nhau thai – cơ quan trao đổi oxy và dinh dưỡng giữa mẹ và bé – khiến bé không được cung cấp đủ dưỡng chất và oxy cần thiết. Trong một số trường hợp nặng, cúm còn làm rối loạn hệ tuần hoàn của mẹ, gây thiếu oxy nghiêm trọng cho bé.
2. Vaccine cúm bảo vệ mẹ và bé trước virus cúm như thế nào?
- Hiệu quả bảo vệ của vaccine cúm
Vaccine cúm đã được chứng minh là hiệu quả trong việc ngăn ngừa nhiễm cúm trong thai kỳ và giúp bé sơ sinh giảm nguy cơ mắc cúm trong những tháng đầu đời.
Cụ thể, vaccine cúm có thể giúp giảm 72% nguy cơ nhiễm cúm ở phụ nữ mang thai, và ở trẻ dưới 6 tháng tuổi – độ tuổi chưa thể tiêm phòng – việc mẹ tiêm vaccine khi mang thai giúp bé giảm 64% nguy cơ nhiễm cúm sau sinh.
- Loại vaccine được khuyên dùng
Vaccine được khuyên dùng cho mẹ bầu là vaccine cúm bất hoạt, tức là loại vaccine chứa virus chết không còn khả năng gây bệnh. Vaccine bất hoạt có độ an toàn cao và có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ. Ngoài việc bảo vệ mẹ khỏi những biến chứng nặng của cúm, kháng thể được cơ thể mẹ bầu tạo thành sau khi tiêm vaccine cúm còn có thể truyền sang thai nhi, tạo nên hang rào bảo vệ đầu đời cho bé.
Ngược lại, vaccine cúm sống giảm độc lực – thường được dùng dạng xịt mũi – không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai. Dù virus trong loại vaccine này đã được làm yếu, nhưng vẫn tồn tại nguy cơ tiềm ẩn ảnh hưởng đến thai nhi.
3. Những điều mẹ trăn trở trước khi tiêm phòng cúm
- Lo lắng cho em bé trong bụng:
Nhiều mẹ bầu thường băn khoăn: “Tiêm vaccine cúm có ảnh hưởng gì đến con không?” Một khảo sát cho thấy, có đến 59% mẹ bầu từ chối tiêm vì sợ ảnh hưởng đến thai nhi. Tuy nhiên, các nghiên cứu lớn đã chỉ ra rằng vaccine cúm bất hoạt không làm tăng nguy cơ bất lợi cho thai nhi hay cho trẻ sơ sinh, càng không liên quan đến nguy cơ dị tật bẩm sinh. Đây là loại vaccine có độ an toàn cao, đã được kiểm chứng trên hàng triệu phụ nữ mang thai khắp thế giới.
- Không biết có ảnh hưởng gì đến thai kỳ không?
Cũng có mẹ bầu lo lắng không biết tiêm vaccine cúm có gây ra chuyện gì bất ngờ không, như ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ hoặc bé. Thực tế thì tiêm phòng cúm khi mang thai không làm tăng nguy cơ các biến cố trong thai kỳ như sảy thai, tăng huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ, mà còn là cách giúp mẹ giảm nguy cơ gặp biến chứng nặng nếu chẳng may mắc cúm, như viêm phổi, phải nhập viện, hoặc sinh non.
Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ, CDC Hoa Kỳ, và WHO dựa trên các bằng chứng lâm sàng hiện có đều kết luận rằng phụ nữ mang thai có thể tiêm phòng cúm với độ an toàn cao, trong bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ.
4. “Chờ sau sinh rồi tiêm?” – Quyết định này có thực sự đúng đắn
- Trẻ sơ sinh dưới 6 tháng không thể tiêm vaccine cúm
Trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa thể tiêm vaccine cúm do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ để tạo đáp ứng miễn dịch hiệu quả. So với người lớn, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn non yếu, khiến các bé dễ bị nhiễm trùng hơn và khó hình thành miễn dịch bền vững sau tiêm.
Bên cạnh đó, hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu về tính an toàn và hiệu quả của vaccine cúm ở nhóm tuổi này, do đó các nhà khoa học chưa khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm cho trẻ dưới 6 tháng.
- Chờ sau sinh mới tiêm: Mẹ có thể bỏ lỡ “thời điểm vàng” để bảo vệ con
Các nghiên cứu cho thấy, nếu mẹ tiêm vaccine cúm ít nhất 2 tuần trước sinh sẽ giúp tăng cường mức độ kháng thể bảo vệ trong máu dây rốn của trẻ sơ sinh, với tỷ lệ bảo vệ lên đến 84-86% tùy theo chủng virus cúm. Nếu chờ đến sau sinh mới tiêm vaccine, mẹ có thể bỏ lỡ thời điểm vàng để truyền kháng thể bảo vệ cho bé.
- Lời khuyên về thời điểm tiêm phòng cúm cho mẹ bầu
Theo khuyến cáo của Hội đồng Tư vấn về Thực hành Tiêm chủng Hoa Kỳ (ACIP) và Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) và Bộ Y tế Việt Nam, phụ nữ mang thai nên tiêm vaccine cúm bất hoạt vào bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ. Tiêm phòng trong thai kỳ không chỉ bảo vệ mẹ khỏi cúm mà còn giúp truyền kháng thể qua nhau thai, tạo “lá chắn miễn dịch” cho bé trong những tháng đầu đời.
Xem thêm:
- Tiêm phòng cúm cho mẹ bầu: Lời khuyên từ chuyên gia (Phần 1)
- Sớm tiêm phòng cúm – Mẹ bầu khỏe, thai kỳ an tâm
- Chủ động phòng ngừa cúm cho phụ nữ có thai
