Vì sao người mắc bệnh nền nên chủ động tiêm phòng cúm mùa 2026-2027?
Chuyên gia viết bài: PGS.TS.BS. Nguyễn Văn Tân
Trưởng khoa Tim mạch cấp cứu và can thiệp – Bệnh viện Thống Nhất. Trưởng Bộ môn Lão khoa, Trường Y – Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Ngày cập nhật: 28/09/2026
Mục lục
Virus cúm liên tục biến đổi theo thời gian. Vì vậy, phòng ngừa cúm không chỉ là câu chuyện của bệnh truyền nhiễm mà còn là một phần quan trọng trong quản lý bệnh mạn tính. Người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng nặng khi mắc cúm.
Vaccine cúm được cập nhật định kỳ để phù hợp hơn với các virus dự kiến lưu hành. Với mùa cúm 2026-2027 ở Bắc bán cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố thành phần vaccine cập nhật vào tháng 2/2026.
Vì sao vaccine cúm được cập nhật mỗi năm?
Khác với nhiều tác nhân gây bệnh khác, virus cúm liên tục biến đổi về mặt di truyền và kháng nguyên. Vì vậy, miễn dịch có được từ lần mắc cúm hoặc tiêm vaccine ở mùa trước có thể không bảo vệ tối ưu trước các virus lưu hành vào mùa tiếp theo.
Mạng lưới Giám sát và Ứng phó Cúm Toàn cầu của WHO (GISRS) theo dõi các virus cúm lưu hành trên thế giới và WHO tổ chức tham vấn hai lần mỗi năm để khuyến nghị thành phần vaccine cho Bắc bán cầu và Nam bán cầu.
Đối với mùa 2026-2027 ở Bắc bán cầu, WHO khuyến nghị vaccine cúm tam giá gồm A(H1N1)pdm09, A(H3N2) và B/Victoria, với chủng đại diện cụ thể khác nhau tùy công nghệ sản xuất vaccine. Đáng chú ý, biến thể A(H3N2) J.2.4.1 (còn gọi là “subclade K”) đã nổi lên từ năm 2025 và chiếm tỷ lệ lớn trong các virus cúm được ghi nhận ở nhiều khu vực; sự tiến hóa này là một trong những dữ liệu quan trọng được xem xét khi cập nhật thành phần vaccine.
Với người đang có bệnh nền như bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch, tôi khuyến cáo nên chủ động trao đổi với bác sĩ về tiêm vaccine cúm hằng năm và thời điểm tiêm phù hợp với vaccine đang được sử dụng tại Việt Nam. Không nên chờ đến khi dịch cúm tăng mạnh mới nghĩ đến tiêm phòng.
Cúm nguy hiểm với người có bệnh nền như thế nào?
Ở người có bệnh nền, cúm không chỉ gây các triệu chứng hô hấp mà còn có thể làm mất ổn định bệnh mạn tính đang được kiểm soát.
Ở người mắc bệnh tim mạch, nhiễm cúm có thể thúc đẩy tình trạng viêm toàn thân, tăng nhu cầu chuyển hóa và tạo thêm gánh nặng lên hệ tim mạch. Một nghiên cứu cho thấy nguy cơ nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp tăng rõ rệt trong 7 ngày đầu sau khi nhiễm cúm được xác nhận bằng xét nghiệm. Cúm cũng có thể làm nặng suy tim và các bệnh tim mạch sẵn có. Đáng chú ý, các thử nghiệm ngẫu nhiên và phân tích gộp cho thấy tiêm vaccine cúm ở người có bệnh tim mạch, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao hoặc sau hội chứng vành cấp, có liên quan với giảm các biến cố tim mạch lớn. Vì vậy, tiêm phòng cúm nên được nhìn nhận như một thành phần hỗ trợ trong chiến lược dự phòng tim mạch toàn diện, bên cạnh kiểm soát huyết áp, lipid, đường huyết và các yếu tố nguy cơ khác.
Ở người bệnh phổi mạn tính như COPD hoặc hen, cúm có thể làm tăng ho, khó thở, khởi phát đợt cấp, viêm phổi và làm tăng nguy cơ phải nhập viện.
Ở người bệnh đái tháo đường, sốt, ăn uống kém, mất nước và đáp ứng viêm khi mắc cúm có thể khiến đường huyết khó kiểm soát hơn. Người mắc bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch cũng thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng do cúm.
Người có bệnh nền nên phòng ngừa cúm như thế nào?
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh chủ động quan trọng. Người có bệnh nền nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn thời điểm và loại vaccine phù hợp với tuổi, bệnh lý, tình trạng miễn dịch và vaccine đang được cấp phép/sử dụng tại Việt Nam.
Bên cạnh tiêm vaccine cúm, người bệnh nên duy trì các biện pháp bảo vệ sức khỏe và kiểm soát tốt bệnh nền:
- Tuân thủ điều trị bệnh nền.
- Tái khám định kỳ theo hướng dẫn.
- Duy trì hoạt động thể lực phù hợp.
- Ngủ đủ giấc.
- Ăn uống cân đối.
- Rửa tay thường xuyên.
- Đeo khẩu trang khi cần thiết.
- Chủ động đi khám khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp kéo dài hoặc diễn tiến nặng.
Với người có bệnh nền, cúm không nên được xem đơn thuần là một cơn cảm sốt thoáng qua. Nhiễm cúm có thể làm mất ổn định bệnh tim mạch, hô hấp, chuyển hóa hoặc các bệnh mạn tính khác. Vì vậy, tiêm vaccine cúm hằng năm, kiểm soát tốt bệnh nền và duy trì các biện pháp phòng lây nhiễm là những bước quan trọng để giảm nguy cơ biến chứng. Người thân và người chăm sóc cũng nên chủ động phòng ngừa cúm để góp phần bảo vệ những người có nguy cơ cao.
Xem thêm:
