4 nhóm người cần được ưu tiên tiêm phòng cúm mùa
Chuyên gia viết bài: BS. Trương Hữu Khanh
Nguyên Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng I (TP.HCM)
Ngày cập nhật: 18/09/2026
Mục lục
Cúm mùa có thể tấn công bất kỳ ai. Nhưng phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền là những nhóm cần ưu tiên tiêm vaccine cúm vì có nguy cơ biến chứng, nhập viện hoặc diễn tiến nặng hơn khi mắc bệnh.
Phụ nữ mang thai: Một mũi tiêm, bảo vệ kép cho mẹ và bé
Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp, để thích nghi nhưng cũng là điều kiện thuận lợi để cúm tấn công mạnh mẽ. Điều đáng lo không chỉ là ho hay sốt, ở mẹ bầu bị cúm có thể mệt nhiều, ăn uống kém, mất nước, khó thở hoặc sốt cao. Những tình trạng này cần được theo dõi cẩn trọng, nhất là ở thai phụ có kèm bệnh nền như hen phế quản, bệnh tim, đái tháo đường thai kỳ hoặc thừa cân béo phì.
Việc tiêm phòng cúm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh còn giúp các mẹ bầu ít phải đối mặt với nhiều các biến chứng bất lợi hơn trong thai kỳ. Ngoài ra, sau khi tiêm, cơ thể mẹ tạo ra kháng thể và các kháng thể này có thể truyền sang con, giúp trẻ được bảo vệ trong những tháng đầu đời, khi trẻ chưa đủ tuổi tiêm vaccine cúm.
Trẻ nhỏ từ 6 – 35 tháng tuổi: Giai đoạn cửa sổ miễn dịch
Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng khi mắc cúm. Nguyên nhân là hệ miễn dịch của trẻ còn đang hoàn thiện, đường thở nhỏ hơn người lớn và trẻ có thể chưa biết mô tả rõ các dấu hiệu khó chịu trong cơ thể.
Theo BS Khanh: “Trẻ càng nhỏ càng dễ mắc cúm do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và có thể gặp biến chứng nặng. Các biến chứng có thể gặp gồm viêm thanh khí phế quản, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, viêm não; nguyên nhân tử vong chủ yếu là viêm phổi bội nhiễm vi khuẩn, suy tim”.
Trong 6 tháng đầu đời, trẻ có thể nhận được kháng thể bảo vệ thụ động nếu mẹ tiêm vaccine cúm trong thai kỳ. Từ 6 tháng tuổi, khi trẻ đã đủ tuổi tiêm thì nên tiêm hằng năm nếu không có chống chỉ định. NACI, Ủy bạn Cố vấn Quốc gia về Tiêm chủng của Canada, từ những năm 2012 đã khuyến nghị nên sử dụng liều đầy đủ 0,5ml đối với vaccine bất hoạt được cấp phép cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, bao gồm nhóm trẻ 6-35 tháng tuổi (thay cho liều 0,25ml trước đó). Các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng liều đầy đủ 0,5ml giúp cơ thể đáp ứng miễn dịch tốt hơn, đồng thời vẫn có hồ sơ an toàn tương tự với liều 0,25 ml và được dung nạp tốt ở trẻ nhỏ.
Ba mẹ nên đưa con trẻ đến các cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để được tư vấn và chỉ định đúng loại, đúng liều, đúng lịch. Bởi không chỉ giai đoạn còn nhỏ dễ bị cúm tấn công mà khi bắt đầu đi học, trong môi trường nhà trẻ, trường học hoặc các nơi sinh hoạt tập thể, virus cúm có thể lây lan nhanh hơn. Một trẻ mắc cúm không chỉ mắc bệnh và có nguy cơ biến chứng mà còn có thể mang virus về nhà, lây nhiễm cho ông bà lớn tuổi hoặc người thân có bệnh nền, người chưa tiêm ngừa cúm.
Người cao tuổi: Cúm có thể làm sức khỏe suy giảm nhanh
Ở người cao tuổi, cúm mùa không nên được xem là bệnh nhẹ. Tuổi tác càng tăng thì hệ miễn dịch lại càng “đuối sức”. Đồng thời, người lớn tuổi thường mắc một hoặc nhiều bệnh mạn tính, có thể làm gia tăng nguy cơ mắc phải cúm và các bệnh hô hấp.
Ban đầu người bệnh có thể chỉ ho, sốt, đau nhức người nhưng cúm có thể gây ra “hiệu ứng dây chuyền” nối tiếp như mệt mỏi, mất nước, ăn uống kém, ngủ kém hoặc khó thở khiến sức khỏe càng suy giảm nhanh hơn.
Người mắc bệnh nền: Đừng chờ có dịch mới tiêm
Khi virus cúm xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch sẽ được kích hoạt để chống lại tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, chính phản ứng viêm trong quá trình nhiễm virus có thể khiến một số bệnh mạn tính trở nên khó kiểm soát hơn. Ví dụ, người hen phế quản có thể khò khè, khó thở nhiều hơn; người đái tháo đường có thể khó kiểm soát đường huyết hơn; người có bệnh tim mạch có nguy cơ đau ngực, nhập viện vì suy tim,…
Vì vậy, người có bệnh nền như hen, COPD, bệnh tim, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan, rối loạn chuyển hóa hay suy giảm miễn dịch,… nên chủ động tiêm phòng sớm, ngay khi có vaccine cúm của năm nay, để cơ thể có thời gian tạo miễn dịch trước khi nguy cơ lây nhiễm tăng cao.
Virus cúm liên tục biến đổi: cần lưu ý gì về vaccine mùa mới?
Một điểm đáng lưu ý là virus cúm luôn biến đổi theo thời gian. Vì vậy, thành phần vaccine cúm cũng cần cập nhật để tăng cường hiệu quả bảo vệ. Hằng năm, WHO sẽ đưa ra khuyến nghị thành phần vaccine phù hợp. Theo đó, vaccine cúm mùa 2026-2027 đã được cập nhật thành phần, trong đó có sự thay đổi của 2 trong 3 chủng virus cúm so với vaccine mùa cúm trước, đó là cúm A/H3N2 (subclade K, biến chủng mới đang lưu hành nổi trội trong cộng đồng hiện nay), và cúm B dòng Victoria. Sự cập nhật thành phần vaccine này sẽ giúp tăng cường hiệu quả bảo vệ nhờ tạo ra đáp ứng miễn dịch phù hợp với các chủng virus cúm đang lưu hành.
Chính vì vậy, việc tiêm vaccine cúm hằng năm không chỉ nhằm duy trì khả năng bảo vệ theo thời gian mà còn giúp cơ thể được “làm quen” với các chủng virus đã được cập nhật trong vaccine của mùa mới. Chúng tôi luôn khuyến khích những người thuộc nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền nên chủ động tiêm phòng sớm khi vaccine mùa mới đã có mặt ở Viêt Nam.
Bên cạnh tiêm phòng cúm chủ động, người dân vẫn nên duy trì các thói quen để phòng bệnh hô hấp như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc khi đến nơi đông người, và đi khám sớm nếu có dấu hiệu nặng.
Xem thêm:
