Hết chóng mặt nhưng đầu vẫn lâng lâng, đi không vững: Làm sao để lấy lại thăng bằng?
Chuyên gia viết bài: ThS.BS. Đỗ Trọng Phước
Giảng viên Bộ môn Ngoại Thần kinh, Đại học Y Dược TPHCM – Bác sĩ Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM
Ngày cập nhật: 27/10/2026
Mục lục
Sau khi điều trị chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV), một số bệnh nhân than phiền khi đầu vẫn có cảm giác lâng lâng, đi lại chưa vững mặc dù đã không còn cơn chóng mặt quay cuồng, Đây có thể là biểu hiện của cơn chóng mặt tồn dư.
Hết quay cuồng không phải lúc nào cũng có nghĩa cơ thể đã lấy lại thăng bằng hoàn toàn. Não bộ và hệ tiền đình có thể cần thêm thời gian để thích nghi. Vì vậy, người bệnh cần tiếp tục theo dõi triệu chứng và phục hồi tiền đình phù hợp, thay vì chỉ nằm nghỉ hoặc chờ cảm giác chao đảo tự hết.
Cơn chóng mặt đã hết nhưng cơ thể vẫn chao đảo là gì?
Tình trạng này có thể xảy ra sau khi người bệnh được điều trị BPPV. BBPV thường gây ra những cơn chóng mặt quay cuồng khi người bệnh nằm xuống, trở mình hoặc thay đổi tư thế đầu. Nguyên nhân là do các tinh thể nhỏ trong tai gọi là sỏi tai đi lạc. Bệnh thường được điều trị bằng nghiệm pháp tái định vị sỏi tai tức là đưa các sỏi tai đi lạc này về đúng vị trí.
Sau điều trị, cơn chóng mặt đa phần được kiểm soát nhưng cũng có một số trường hợp người bệnh còn cảm thấy đầu lâng lâng chòng chành và đi lại chưa vững, được gọi là chóng mặt tồn dư (hiểu như cơn dư âm chóng mặt còn sót lại) sau BPPV. Một nghiên cứu tổng quan công bố năm 2026 ghi nhận tỷ lệ chóng mặt tồn dư sau BPPV dao động từ 23% đến 70% giữa các nghiên cứu.
Tại sao cơ thể chưa lấy lại thăng bằng ngay?
Sau khi cơn BPPV được xử trí, não bộ và hệ tiền đình có thể cần thêm thời gian để điều chỉnh lại cách tiếp nhận và xử lý thông tin giữ thăng bằng. Vì vậy, dù không còn thấy mọi vật xoay tròn, người bệnh vẫn có thể cảm thấy lâng lâng hoặc đi chưa vững.
Tình trạng này cũng có thể liên quan đến những thay đổi còn lại ở hệ tiền đình hoặc một nguyên nhân khác chưa được phát hiện. Ngoài ra, sau một cơn chóng mặt dữ dội, nhiều người thường lo sợ triệu chứng quay trở lại nên hạn chế xoay đầu, ít đi lại hoặc nằm nghỉ kéo dài. Điều này có thể khiến cơ thể chậm thích nghi hơn.
Do đó, người bệnh không nên mặc định cảm giác lâng lâng chỉ là “dư âm” không đáng lo. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên tái khám để bác sĩ kiểm tra xem BPPV đã được xử trí hoàn toàn hay còn nguyên nhân nào khác.
Cảm giác lâng lâng kéo dài ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống?
Chóng mặt tồn dư thường không gây cảm giác xoay dữ dội như cơn BPPV ban đầu. Tuy nhiên, tình trạng chao đảo hoặc mất thăng bằng kéo dài vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc đi lại, sinh hoạt và chất lượng sống của người bệnh.
Người bệnh có thể:
- Ngại đứng lên, đi lại hoặc quay đầu vì sợ chóng mặt.
- Hạn chế làm việc nhà, đi ra ngoài hoặc tham gia các hoạt động hằng ngày.
- Mất tự tin khi đi bộ, lên xuống cầu thang hoặc di chuyển ở nơi đông người.
- Luôn lo lắng cơn chóng mặt sẽ quay trở lại.
- Gặp nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi.
Nếu vì sợ chóng mặt mà hạn chế vận động quá lâu, người bệnh có thể vô tình làm chậm quá trình lấy lại thăng bằng. Vì vậy, mục tiêu phục hồi không chỉ là hết cảm giác quay cuồng mà còn giúp người bệnh tự tin vận động và trở lại sinh hoạt thường ngày.
Làm gì để cơ thể lấy lại thăng bằng tốt hơn?
Khi cảm giác lâng lâng hoặc đi không vững vẫn tiếp diễn, người bệnh nên tái khám để được đánh giá lại. Tùy nguyên nhân, mức độ mất thăng bằng và nguy cơ té ngã, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch phục hồi phù hợp, có thể bao gồm dùng thuốc, tập phục hồi chức năng và hoặc kết hợp các phương pháp cải thiện lối sống khác.
Tuân thủ điều trị
Không phải người bệnh nào bị chóng mặt tồn dư cũng cần dùng thuốc. Một số thuốc kích thích tiền đình có thể được bác sĩ cân nhắc, cải thiện chóng mặt tồn dư, giảm tần suất cơn chóng mặt và dự phóng tái phát thông qua cơ chế thúc đẩy quá trình bù trừ tiền đình của cơ thể.
Nếu được kê thuốc, người bệnh cần dùng đúng liều và đúng thời gian theo chỉ định của bác sĩ (thường 2-3 tháng), đồng thời kết hợp tập phục hồi tiền đình và vận động phù hợp.
Tập các bài tập phục hồi tiền đình
Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình như ổn định ánh nhìn, giữ thăng bằng, đi lại và làm quen dần với những chuyển động từng gây khó chịu, sẽ giúp não bộ từng bước tái thích nghi với trạng thái thăng bằng. Đây là một trong những phương pháp thường được hướng dẫn để giúp người bệnh cải thiện cảm giác lâng lâng chao đảo sau khi điều trị BPPV.
Một số ứng dụng di động được phát triển để hỗ trợ người bệnh tập luyện tại nhà và nhắc nhở dùng thuốc (nếu cần).
Lưu ý: Tập luyện theo hướng dẫn từ bác sĩ hoặc kỹ thuật phục hồi chức năng, đặc biệt là người lớn tuổi, người có nguy cơ té ngã cao, để đảm bảo an toàn. Nếu tập luyện khiến triệu chứng tăng rõ rệt hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường, người bệnh nên dừng lại và trao đổi với bác sĩ.
Từng bước trở lại vận động và duy trì lối sống lành mạnh
Khi tình trạng sức khỏe cho phép, người bệnh nên bắt đầu từng bước trở lại vận động, bắt đầu từ hoat động nhẹ và tăng dần theo khả năng.
Nếu vẫn cảm giác chưa vững, thì nên đứng lên từ từ, vịn vào điểm tựa chắc chắn và thận trọng khi đi cầu thang, hay những nơi trơn trượt. Không nên cố gắng quá sức nhưng cũng không nên ngừng mọi hoạt động chỉ vì lo sợ chóng mặt quay trở lại. Nằm nghỉ hoặc né tránh vận động kéo dài có thể khiến cơ thể chậm lấy lại trạng thái cân bằng.
Bên cạnh đó, ăn uống đủ chất và ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng tinh thần, hạn chế rượu bia, các chất kích thích là một phần quan trọng trong việc cải thiện và phòng ngừa chóng mặt.
Điều người bệnh cần nhớ
- Chóng mặt tồn dư là sau khi điều trị, người bệnh vẫn còn cảm giác đầu lâng lâng, chòng chành, đi không vững.
- Nếu vẫn còn cảm giác lâng lâng đi lại không vững sau điều trị BPPV, người bệnh nên tái khám sớm với bác sĩ để được hướng dẫn phục hồi đúng cách.
- Một số thuốc có tác dụng kích thích tiền đình có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định, được sử dụng trong thời gian dài nhằm hỗ trợ bù trừ tiền đình và phục hồi thăng bằng.
- Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình cần được thực hiện với sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc các kỹ thuật viên phục hồi chức năng.
- Một số ứng dụng di động mang lại lợi ích cho người bệnh thông qua hướng dẫn các bài tập phục hồi chức năng, nhắc nhở uống thuốc hoặc cung cấp thông tin nhưng không thể thay thế lời khuyên và hướng dẫn của bác sĩ.
Cảm giác lâng lâng, chòng chành sau khi cơn quay cuồng đã hết có thể khiến người bệnh lo lắng, nhưng đây là tình trạng có thể gặp trong giai đoạn phục hồi sau BPPV. Với kế hoạch điều trị phù hợp và sự kiên trì, người bệnh có thể từng bước lấy lại thăng bằng, sự tự tin và nhịp sống thường ngày.
Xem thêm:
