Rối loạn tiêu hóa sau phẫu thuật dạ dày

Chuyên gia viết bài: PGS.TS.BS. Phạm Anh Vũ

Trưởng Khoa Ngoại Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Y Dược Huế. Phó Trưởng Bộ môn Ngoại Đại học Y Dược Huế

Ngày cập nhật: 27/8/2025

Mục lục

Hội chứng “dạ dày bé”
Triệu chứng cắt dây thần kinh số 10
Thiếu men tụy ngoại tiết

Người bệnh sau cắt dạ dày thường gặp nhiều vấn đề về tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Những rối loạn này có thể chỉ ảnh hưởng đến tiêu hóa, chỉ ảnh hưởng đến hấp thu, hoặc cả hai.

1. Hội chứng “dạ dày bé”

Một tình trạng gần như ai cũng gặp là hội chứng “dạ dày bé” – dạ dày nhỏ lại khiến bạn nhanh no, ăn ít, lâu dần dễ thiếu dinh dưỡng và sụt cân. Giải pháp là chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, ưu tiên thực phẩm giàu đạm và dưỡng chất, có sự hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng.

2. Triệu chứng cắt dây thần kinh số 10

Trong phẫu thuật cắt dạ dày, đôi khi phải cắt kèm dây thần kinh số 10. Điều này có thể gây ra nhiều rối loạn tiêu hóa như đau bụng, đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy. Phần lớn các triệu chứng sẽ giảm dần sau vài tháng, nhưng giai đoạn đầu có thể khiến bạn khó chịu, ngại ăn và dễ sụt cân.

Để giảm tác động này, bác sĩ thường cố gắng giữ lại các nhánh thần kinh số 10 nếu có thể, đặc biệt là nhánh gan, giúp hạn chế nguy cơ sỏi túi mật sau mổ. Sau khi cắt, phần dạ dày còn lại sẽ được nối với ruột bằng một trong các cách sau:

Nối kiểu Polya: kỹ thuật đơn giản, nhưng dễ gây trào ngược dịch mật và viêm dạ dày.
Nối kiểu chữ Y: ít gây trào ngược hơn, nhưng đôi khi làm thức ăn lưu lại lâu trong dạ dày (hội chứng ứ trệ). Tình trạng này thường cải thiện khi ăn uống đúng cách.
Nối kiểu Billroth 1: giữ được đường tiêu hóa tự nhiên, thường áp dụng khi ung thư ở giai đoạn sớm.

Việc lựa chọn phương pháp nối sẽ được bác sĩ cân nhắc kỹ để vừa đảm bảo điều trị, vừa giúp bạn ăn uống và tiêu hóa tốt nhất sau mổ.

3. Thiếu men tụy ngoại tiết

Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu men tụy ngoại tiết rất phổ biến, đặc biệt gần như 100% ở người cắt toàn bộ dạ dày. Vì vậy, các Hiệp hội Y khoa khuyến cáo nên bổ sung men tụy ngoại tiết cho tất cả bệnh nhân sau mổ, kể cả khi chưa có triệu chứng rối loạn tiêu hóa. Liều thường dùng là 40.000–50.000 đơn vị lipase mỗi bữa ăn. Nếu đã có biểu hiện như đau bụng, tiêu chảy, phân sống… thì liều có thể tăng dần đến khi triệu chứng cải thiện, tối đa khoảng 75.000 đơn vị mỗi bữa.