Hướng dẫn sử dụng thuốc NSAIDs cho bệnh nhân bệnh cơ xương khớp có nguy cơ tim mạch

Bạn đã có tài khoản, đăng nhập tại đây.

Hướng dẫn sử dụng thuốc NSAIDs cho bệnh nhân bệnh cơ xương khớp có nguy cơ tim mạch

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) là thuốc có tác dụng chống viêm, hạ sốt và giảm đau. Đây là một trong những loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất tại Hoa Kỳ, và cũng là thuốc được kê toa rộng rãi nhất trên thế giới. Có khoảng 12,8% người Mỹ (29,4 triệu người) dùng NSAID thường xuyên, tăng 41% kể từ năm 2005.             

Các nghiên cứu cũng đã ghi nhận rằng viêm khớp có liên quan với tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch; tỷ lệ tử vong tim mạch cao hơn ở bệnh nhân viêm khớp. Việc hạn chế tập thể dục do bệnh xương khớp gây ra lối sống ít vận động, đây chính là yếu tố nguy cơ tim mạch. Và ngược lại, bệnh nhân có bệnh viêm khớp có thể làm giảm khả năng phục hồi chức năng sau các biến cố tim mạch.

Bệnh lý xương khớp thường là bệnh ở người lớn tuổi, có nhiều vấn đề về sức khỏe và phải sử dụng nhiều loại thuốc, dễ dẫn đến tăng nguy cơ các biến chứng liên quan đến việc sử dụng NSAID.

 

Các biến chứng khi sử dụng các thuốc NSAID bao gồm như sau:

- Hệ tim mạch: tăng huyết áp, đau thắt ngực, suy tim, bệnh mạch máu não hoặc mạch máu ngoại biên…

- Đường tiêu hóa: rối loạn tiêu hoá, viêm loét tiêu hoá (dạ dày và ruột), xuất huyết tiêu hoá và có thể dẫn đến tử vong.

- Độc với gan và thận: sử dụng các thuốc NSAID ngay cả khi trong thời gian ngắn cũng có thể ảnh hưởng tới gan hoặc thận, đặc biệt là trên bệnh nhân đã có sẵn bệnh lý gan hoặc thận trước đó.

 

Đối với các bệnh nhân có nguy cơ tim mạch, tốt nhất là tránh sử dụng NSAID. Khi cần, để sử dụng NSAID một cách an toàn, cần hết sức thận trọng và lưu ý một số vấn đề sau:

- Phải dùng liều thấp nhất có hiệu quả và hạn chế thời gian dùng thuốc.

- Không bao giờ dùng nhiều loại NSAID cùng một lúc. Điều này không giúp tăng thêm hiệu quả mà ngươc lại gây tăng các biến chứng do thuốc NSAIDs gây ra.

- Có thể chọn lựa thuốc khác như paracetamol để giảm đau. Thuốc không làm tăng nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ. Tuy nhiên paracetamol có thể gây tổn thương gan nếu dùng liều nhiều hơn 4000mg/ ngày.

- Nếu cần phải dùng NSAID để điều trị viêm khớp hoặc đau mãn tính khác, có thể kết hợp với thuốc giảm đau paracetamol để có thể dùng liều thấp NSAID mà vẫn đạt được hiệu quả.

- Nếu bị đau ngực, khó thở, hoặc đột ngột yếu hoặc khó nói khi đang dùng NSAID, hãy tìm sự trợ giúp y tế ngay lập tức.

 

Lựa chọn thuốc chống viêm không steroid (NSAID) chỉ định cho bệnh nhân mắc bệnh khớp theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh cơ xương khớp của BYT (QĐ số 361/QĐ-BYT ) như sau:

Nguy cơ thấp: dưới 65 tuổi, không có nguy cơ tim mạch, bệnh lý khớp không đòi hỏi sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) liều cao và kéo dài, không kết hợp aspirin, corticosteroids, hoặc thuốc chống đông: chỉ định thuốc chống viêm không steroid kinh điển với liều thấp nhất có thể và thời gian ngắn nhất có thể.

-Nguy cơ vừa hoặc cao: chỉ định các thuốc theo mức độ nguy cơ

 

Nguy cơ vừa

Khuyến cáo chỉ định thuốc theo mức độ nguy cơ

  • ≥65 tuổi 
  • Cần phải sử dụng thuốc chống viêm không steroid liều cao và kéo dài 
  • Không có tiền sử hoặc biến chứng loét đường tiêu hóa
  • Celecoxib mỗi ngày một lần 

  • Kết hợp thuốc ức chế bơm proton, hoặc misoprostol, hoặc thuốc ức chế thụ thể H2 liều cao
  • Nguy cơ tim mạch thấp, có thể đang dùng aspirin với mục đích dự phòng
  • Nếu phải dùng aspirin, cần dùng liều thấp (75 - 81 mg/ngày)
  • Cần phải sử dụng thuốc chống viêm không steroid liều cao và kéo dài
  • Nếu phải kết hợp aspirin, dùng NSAID cổ điển ít nhất 2 trước khi uống aspirin

Nguy cơ cao

  • Người cao tuổi, gầy yếu hoặc tăng huyết áp, có bệnh lý gan, thận kèm theo
  • Chỉ định acetaminophen <3 g/ngày 
  • Tránh thuốc NSAID nếu có thể
  • Có tiền sử biến chứng loét đường tiêu hóa hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ đường tiêu hóa
  • Dùng liều thuốc NSAID ngắt quãng
  • Tiền sử tim mạch và dùng aspirin hoặc thuốc chống ngưng tập tiểu cầu để dự phòng
  • Dùng thuốc NSAID liều thấp và loại có thời gian bán hủy ngắn 
  • Không dùng các loại thuốc NSAID dạng giải phóng chậm
  • Tiền sử suy tim
  • Chỉ chỉ định thuốc NSAID khi thực sự cần thiết 
  • Theo dõi và quản lý huyết áp 
  • Theo dõi creatinin và điện giải đồ
  • Nguy cơ tiêu hóa > nguy cơ tim mạch
  • Celecoxib một lần mỗi ngày kết hợp thuốc ức chế bơm proton hoặc misoprostol
  • Nguy cơ tim mạch à nguy cơ tiêu hóa
  • Naproxen kết hợp thuốc ức chế bơm proton hoặc míoprostol
  • Tránh thuốc ức chế bơm proton nếu dung thuốc chống ngưng tập tiểu cầu như clopidogel

 

Bảng liều một số thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) thường được sử dụng:

Nhóm

Tên chung

Liều 24h (mg)

Trình bày (mg)

Proprionic

Ibuprofen

400mg-1200mg/ ngày

Viên: 400mg

Viên đặt hậu môn: 500mg

Naproxen

250mg-1000mg/ngày

Viên: 250mg, 500mg, 275mg, 550mg

Oxicam

Piroxicam

10mg-40 mg/ngày

Viên: 10mg, 20mg; ống: 20mg

Piroxicam – β - cyclodextrin

20 mg/ngày

Viên 20mg

Tenoxicam

20 mg/ngày

 

Diclofenac

Diclofenac

50mg-150 mg/ngày

Viên 25mg, 50mg; Viên dặt hậu môn: 100mg; viên phóng thích kéo dài 75mg

Nhóm coxib

 

 

Meloxicam

7,5mg-15 mg/ngày

Viên: 7,5mg; 15mg

Celecoxib

100mg-200 mg/ngày

Viên: 100mg

Etoricoxib

30mg-120 mg/ngày

Viên: 30mg, 60mg, 90mg, 120mg

 

Tóm lại, với những bệnh nhân lớn tuổi, có nhiều bệnh lý phối hợp, kết hợp với tình trạng viêm khớp cần sử dụng NSAID. Điều này cũng làm gia tăng các biến chứng do thuốc NSAID gây ra.  Do đó, cần cân nhắc kĩ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ trên từng cá thể trước khi quyết định điều trị NSAID. Cần theo dõi đầy đủ các dấu hiệu và triệu chứng của các tác dụng phụ kết hợp với giáo dục bệnh nhân thích hợp, khuyến khích báo cáo về việc sử dụng NSAID trước đó và cũng cần thiết được giáo dục về nguy cơ khi tiếp tục sử dụng NSAID.

 

Tài liệu tham khảo

1. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh cơ xương khớp của Bộ Y Tế (361/QQĐ-BYT)

2. Arroyo M, Lanas A. NSAIDs-induced gastrointestinal damage. Review. Minerva Gastroenterol Dietol. 2006;52(3):249-259.

3. Danelich IM, Wright SS, Lose JM, et al. Safety of nonsteroidal anti-inflammatory drugs in patients with cardiovascular disease. Pharmacotherapy. 2015;35(5):520-535.

4.  Zhou Y, Boudreau DM, Freedman AN. Trends in the use of aspirin and nonsteroidal anti-inflammatory drugs in the general U.S. population. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2014;23(1):43-50.

5. Camille Roubille, Johanne Martel-Pelletier, Jérémie Sellam, Jean-Pierre Pelletier, Jean-Pierre Raynauld, François Roubille Osteoarthritis and Cardiovascular Diseases: is Meta-Inflammation the Missing Link?

6. Arthritis Care & Research Vol. 65, No. 12, December 2013, pp 1951–1958 DOI 10.1002/acr.22092
© 2013, American College of Rheumatology Risk of Cardiovascular Disease in Patients With Osteoarthritis: A Prospective Longitudinal Study M. Mushfiqur Rahman, Jacek A. Kopec, Aslam H. Anis, Jolanda Cibere, and Charlie H. Goldsmith

VTM239118