Chăm sóc sản phụ

Bạn đã có tài khoản, đăng nhập tại đây.

Chăm sóc sản phụ

Sức khoẻ phụ nữ

banner-img

Hậu sản là gì?

Hậu sản là thời gian khoảng 4-6 tuần sau sinh

Sau khi sinh, cơ thể của người phụ nữ sẽ trải qua nhiều sự thay đổi lớn, đồng thời phải đảm bảo nguồn sữa cho bé phát triển. Vì vậy, việc chăm sóc sản phụ đóng một vai trò rất quan trọng giúp cho người phụ nữ nhanh chóng trở về trạng thái bình thường.

Những thay đổi về thể chất

Trong vòng 6 tuần sau sinh, bà mẹ cần được nghỉ ngơi để tái tạo sức khỏe sau những tháng mang thai và vượt cạn. Việc ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp bà mẹ hồi phục sức khỏe, lấy lại vóc dáng, sinh lực, có sữa cho bé để hoàn thành tốt thiên chức làm mẹ của mình.

Một số hiện tượng thường gặp trong thời kỳ hậu sản:

• Sản dịch (dịch máu sau sổ nhau kéo dài đến 2-3 tuần sau sinh).

• Đau vết may tầng sinh môn nếu sinh thường, vết mổ trên bụng nếu sinh mổ.

Cần chú ý vệ sinh

Việc giữ vệ sinh âm đạo, đi đứng nhẹ nhàng sẽ giúp tử cung nhanh trở lại bình thường sau 20-30 ngày (gọi là co hồi tử cung).

Giữ âm đạo luôn sạch và khô, đặc biệt sau mỗi lần đi vệ sinh để tránh nhiễm trùng.

Sau sinh khoảng 2-3 ngày, bà mẹ đã có thể gội đầu và tắm toàn thân. Dùng dầu gội đầu hay trái bồ kết nấu nước sôi để ấm, nên gội nhanh 5-7 phút, không nên ngâm tóc lâu. Sau khi gội, nên sấy tóc khô ngay.

Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ để tránh táo bón.

Thực hiện các bài tập thể dục phù hợp

Vận động cơ thể sau sinh sẽ giúp co hồi tử cung tốt, tránh bế sản dịch, tránh thuyên tắc tĩnh mạch.

Ngày đầu có thể ngồi dậy ra khỏi giường sau 8 tiếng, những ngày tiếp theo có thể đi lại trong phòng. Có thể ra tắm nắng ngoài trời từ ngày thứ 2 trở đi, vào buổi sáng sớm từ 7-8 giờ. Sau 1 tuần, bà mẹ có thể tập thể dục toàn thân với các động tác nhẹ nhàng.

Những động tác nhẹ nhàng như đi bộ sẽ giúp co khít cơ niệu đạo, cơ âm đạo, tránh bị són tiểu sau này. Bà mẹ còn có thể tự xoa bóp nhẹ vùng xương mu, xoa bóp vùng bụng và không nên nằm nhiều.

alt

Chế độ ăn uống

Nên uống mỗi ngày từ 10-12 ly nước hoặc nước ép trái cây. Không nên uống nước có ga.

Tăng cường thịt để tăng lượng đạm, sắt như thịt gà, thịt bò, cá. Tăng cường thực phẩm dạng hạt.

Hạn chế thực phẩm chế biến quá kỹ.

Nên nuôi con bằng sữa mẹ, đây là cách tốt nhất cho cả mẹ lẫn con, trong đó có tác dụng giảm cân và duy trì vẻ đẹp tự nhiên cho cơ thể phụ nữ sau sinh.

alt

Vấn đề tình dục sau khi sinh

Nếu sức khỏe của sản phụ hồi phục nhanh thì sau 4-6 tuần đã có thể sinh hoạt tình dục bình thường, đây cũng là cách giúp cho cơ thể người phụ nữ kích hoạt trở lại trạng thái bình thường.

Việc bắt đầu quan hệ lại sau khi sinh cần phải có sự đồng thuận của cả hai vợ chồng. Khi quan hệ, người chồng cần phải hết sức nhẹ nhàng để tránh gây tổn thương cho phụ nữ, động viên trò chuyện để làm giảm căng thẳng và vượt qua ám ảnh về cơn đau vượt cạn.

alt

Khi không cho con bú nữa, nội tiết của người phụ nữ dần ổn định, mọi thứ quay trở lại như trước và tóc có thể sẽ bớt rụng. Ngoài ra, để hạn chế lượng tóc rụng và kích thích tóc mọc lại, bạn nên:

• Giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ trong thời gian mang thai và cho con bú

• Có chế độ ăn uống cân bằng, hạn chế đồ ngọt, ăn nhiều rau tươi, trái cây, đồ hải sản, cá, trứng, các loại đậu, những thực phẩm giàu sắt, kẽm, canxi, vitamin nhóm B.

• Chải tóc nhẹ nhàng, kết hợp xoa bóp da đầu giúp máu lưu thông, thúc đẩy sự tăng trưởng của tóc mới.

• Tránh kiêng khem quá mức việc tắm, gội đầu, chải tóc trong thời gian ở cữ sau sinh. Cần đảm bảo vệ sinh, giữ thông thoáng cho tóc và da đầu

• Hạn chế sử dụng các loại dầu gội có chất tẩy rửa mạnh, tốt nhất nên dùng loại có nguồn gốc từ thiên nhiên.

Trầm cảm sau khi sinh

• Trầm cảm sau sinh là tình trạng liên quan đến suy nghĩ và cảm giác mệt mỏi, buồn chán, lo lắng xuất hiện sau sinh, kèm theo trạng thái lo sợ con mình sẽ bị hại hoặc bản thân mình là người mẹ xấu.

Trầm cảm sau sinh có các mức độ nhẹ, vừa hoặc nặng, có thể là trạng thái thoáng qua hoặc kéo dài. Trầm cảm sau sinh nên được điều trị sớm để tránh các hậu quả nghiêm trọng.

Những đối tượng dễ mắc trầm cảm sau sinh

• Tiền sử bệnh trầm cảm, trầm cảm sau sinh

• Dưới 18 tuổi

• Đối tượng gặp nhiều sự kiện gây căng thẳng: bệnh tật, hiếm muộn, thất nghiệp,..

• Thai kỳ không mong muốn

• Trầm cảm dễ xuất hiện ở người sinh con đầu lòng (con so), tuy nhiên vẫn có thể xảy ra ở những người mẹ sinh con nhiều lần (con rạ).

alt

Nguyên nhân

Thay đổi nội tiết tố (hormon): nồng độ estrogen và progestrogen sau sinh giảm đột ngột, nồng độ hormon tuyến giáp giảm gây ra cảm giác mệt mỏi và trầm cảm.

Các yếu tố khách quan: vấn đề tài chính, thiếu sự giúp đỡ của người thân

Khó khăn trong chăm sóc bé: nhiều người mẹ cảm thấy căng thẳng, mất ngủ, lo lắng về khả năng chăm sóc bé

Yếu tố di truyền: trong gia đình có người thân bị trầm cảm thì nguy cơ bệnh càng cao.

alt

Dấu hiệu cần lưu ý

Suy nhược cơ thể, thiếu sinh lực: Thường xuyên ở trong trạng thái mệt mỏi triền miên, chán ăn, thờ ơ với công việc nhà, không buồn tắm rửa, chải chuốt.

Lo lắng thái quá: Thường xuyên than phiền về sức khỏe, cảm thấy đau dữ dội, nhưng bác sĩ lại không tìm ra nguyên nhân. Một số người phụ nữ khác sẽ cảm thấy căng thẳng và thiếu tự tin khi ra khỏi nhà, từ chối tiếp xúc với bất kỳ ai

Hoảng hốt

Mất tập trung: Khó tập trung đọc sách, xem tivi hay trò chuyện. Giảm sút trí nhớ, lơ mơ, đôi lúc không sắp xếp được suy nghĩ.

Căng thẳng: Không thể thư giãn được, nhiều khi có cảm giác như muốn nổ tung. Loại căng thẳng này không thể giải quyết bằng thuốc an thần được. Không nên lạm dụng thuốc an thần, nên chuyển sang một số dạng thuốc khác ít tính phụ thuộc dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Cảm giác bị ám ảnh: Sợ hãi vô cớ và tin rằng mình là mối nguy hại cho các thành viên trong gia đình, đặc biệt là đứa trẻ. Nếu người mẹ sợ ảnh hưởng đến con mình, nên báo với gia đình và bác sĩ.

 

alt

Rối loạn giấc ngủ: Ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ, hay bịthức giấc vào giữa đêm, thỉnh thoảng gặp ác mộng và không ngủ lại được. Trong trường hợp bà mẹ bị mất ngủ kéo dài, bác sĩ thường kê toa thuốc ngủ nhưng đôi lúc dùng liều cao vẫn không hiệu quả. Trong trường hợp này, quan trọng là chữa được trầm cảm thì sẽ ngủ lại được bình thường. Tốt hơn cả, nên có người giúp mẹ cho bé bú vào buổi tối.

Không hứng thú với quan hệ tình dục: Người chồng nên kiên nhẫn và cố gắng an ủi vợ mình sớm hồi phục khỏi trầm cảm sau sinh. Nên bắt đầu bằng những đụng chạm nhẹ, ôm ấp và vuốt ve.

 

Điều trị bệnh trầm cảm sau khi sinh

Trầm cảm cần thời gian điều trị kéo dài để được phục hồi hoàn toàn. Nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và tránh cảm giác thất vọng.

Hỗ trợ từ người thân

Gia đình nên hiểu rằng:

• Hãy để người mẹ làm điều họ thích nhưng trong tầm kiểm soát an toàn

• Trầm cảm không phải là một dấu hiệu của bệnh, hãy đối xử với họ bình thường

• Trầm cảm sau sinh chỉ là trạng thái tạm thời và quá trình điều trị rất cần sự giúp đỡ từ gia đình

• Hãy để họ nghỉ ngơi nhiều hơn

• Hạn chế để người mẹ một mình

alt

Điều trị bằng thuốc

Khi người mẹ nghĩ rằng mình bị trầm cảm sau sinh, nên gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

Cố gắng báo với bác sĩ về tất cả các triệu chứng.

Thuốc được kê toa thông thường hoặc là thuốc an thần hoặc là thuốc chống trầm cảm. Bên cạnh việc dùng thuốc, điều quan trọng khác là duy trì chế độ dinh dưỡng tốt, nên bổ sung vitamin B hoặc vitamin tổng hợp

 

alt

Liệu pháp tâm lý

Nếu trầm cảm nhẹ thì việc tư vấn đơn thuần có thể giúp người bệnh vượt qua được trình bày này.

Nếu trầm cảm nặng, bắt buộc phải điều trị thuốc.

Bên cạnh đó, việc tư vấn cũng giúp ích cho bệnh nhân giải tỏa cảm xúc tiêu cực. Tư vấn có thể mỗi tuần 1 lần hoặc hơn.

 

alt

Vai trò của bản thân người mẹ

• Cảm giác đau và nhức khá phổ biến ở phụ nữ trầm cảm sau sinh, và đó không phải là dấu hiệu của những căn bệnh nghiêm trọng. Việc suy nghĩ rằng nhức đầu do u não, đau ngực do bệnh tim chỉ làm cho bệnh trầm cảm nặng nề hơn.

• Hãy thư giãn, nghỉ ngơi, giảm mệt mỏi và quên đi đau đớn. Tránh thức khuya và hãy nhờ người khác cho bé bú buổi tối.

• Ăn uống đầy đủ, nên ăn nhiều trái cây và rau quả khi bạn cảm thấy đói và bổ sung viên đa sinh tố mỗi ngày. Đừng ép bản thân làm những điều mình không thích hoặc những điều làm bản thân khó chịu.

 

alt

Điều quan trọng nhất trong quá trình điều trị là người phụ nữ phải tin tưởng rằng mình sẽ sớm hồi phục.

Các biện pháp phòng tránh trầm cảm trong giai đoạn thai kỳ

• Gia đình hãy luôn động viên, gần gũi và chia sẻ với người phụ nữ ngay trong lúc mang thai về những khó khăn khi vượt cạn và chăm sóc bé sau sinh.

• Khuyến khích bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ.

• Hai vợ chồng nên tham gia các lớp học về thai sản, chăm sóc trẻ sơ sinh.

• Sự quan tâm, lắng nghe, động viên, chăm sóc của người bố càng đặc biệt quan trọng trong việc dự phòng trầm cảm sau sinh.

 

 

alt

Báo động: Khi có ý định tự tử, phải khám ngay với bác sĩ tâm thần.