Cách điều trị hội chứng ruột kích thích

Bạn đã có tài khoản, đăng nhập tại đây.

Cách điều trị

Hội chứng ruột kích thích

banner-img

Các phương pháp điều trị

- Có chế độ ăn và chế độ sinh hoạt hợp lý

- Uống thuốc điều trị triệu chứng

- Kết hợp điều trị Tâm lý liệu pháp.

Lưu ý khi ăn:

  • Ăn chậm, nhai kỹ
  • Tránh thức ăn khó tiêu dễ sinh hơi: khoai, sắn, bánh ngọt nhiều bơ, hoa quả nhiều đường, đồ uống có gas.  Tránh các thức ăn để lâu và hạn chế các chất kích thích: café, thuốc lá, gia vị cay, chua, rượu, bia…
  • Đối với bệnh nhân mắc HCRKT có sự rối loạn dung nạp lactose hoặc fructose: chế độ ăn cần tránh thức ăn chứa lactose và fructose.
  • Thức ăn nhiều chất xơ không hòa tan, được tìm thấy trong vỏ của một số loại trái cây và rau quả (cám gạo, cám lúa mì, cám bắp, hoa quả, rau củ, đậu khô, hạt quả) có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của HCRKT do vậy không nên ăn. Nên ăn các thức ăn chứa nhiều chất xơ hòa tan (chất nhầy) như rau mồng tơi, rau đay, đậu bắp, mướp hương, rau khoai lang, cà tím…
  • Trường hợp táo bón thường xuyên nên uống nhiều nước, ăn nhiều rau quả và thức ăn có chứa chất xơ.
  • Trường hợp tiêu chảy tránh thức ăn nhiều mỡ, thức ăn chiên rán...  tránh thức ăn nhiều xơ.

 Lưu ý về chế độ luyện tập:

  • Chế độ luyện tập rất cần thiết và phải kiên trì
  • Nên luyện tập thói quen đại tiện 1 lần/ngày, xoa bụng buổi sáng khi ngủ dậy để gây cảm giác muốn đại tiện
  • Thay đổi môi trường tạo không khí thoải mái, dễ chịu như đi tắm biển, tắm suối nước nóng nơi có không khí dễ chịu.
  • Luyện tập thư giãn, khí công, tập thể dục, đi bộ thường xuyên. Ngoài ra nên luyện tập Yoga (các động tác Yoga cho vùng bụng dưới có thể có hiệu quả cho HCRKT)
  • Về châm cứu: chưa rõ ràng, còn đang được nghiên cứu

Tâm lí liệu pháp:      

  • Cần tạo sự tin cậy trong mối quan hệ giữa bệnh nhân và thầy thuốc. Thầy thuốc cần kiên nhẫn lắng nghe bệnh nhân, giải thích cho bệnh nhân hiểu tiên lượng khả quan của bệnh để bệnh nhân yên tâm, bớt lo lắng về bệnh tật.
  • Những bệnh nhân có stress nên gặp chuyên gia tâm lý, luyện tập thể dục, giải trí… Giảm stress có thể giúp giảm tần số và mức độ nghiêm trọng các triệu chứng bệnh HCRKT. Các liệu pháp: nhận thức hành vi trị liệu, thôi miên, thư giãn đã cho thấy có lợi ích. 

Lưu ý khi chọn thuốc điều trị

Các thuốc chống co thắt cơ trơn:

  • Thuốc kháng muscarinic (kháng cholinergic): Dicyclomine, Hyoscine butylbromide
  • Thuốc chống co thắt hướng cơ: Mebeverine có tác dụng cân bằng rối loạn nhu động ruột nhờ ngăn chặn dòng Na+ vào nội bào (giảm co thắt), ngăn nguồn dự trữ Ca++ từ ngoại bào vào kho dự trữ (ngăn sự giảm nhu động ruột)
  • Thuốc giãn cơ trơn (chẹn kênh Canxi): Dicyclomide hydrochloride

Điều trị thể táo bón nổi trội:

Các loại thuốc nhuận tràng có thể sử dụng:

  • Thuốc nhuận tràng muối: natri phosphat, magnesium citrate, magnesium sulfate, magnesium hydroxide
  • Thuốc nhuận tràng thẩm thấu: lactulose, sorbitol
  • Thuốc hình thành khối: psyllium, methycellulose
  • Thuốc nhuận tràng kích thích: dầu castor, senna

Lưu ý khi dùng thuốc nhuận tràng kích thích:

  • Không dùng thường xuyên/ kéo dài (không quá 1 tuần)
  • Nhóm nhuận tràng kích thích có thể kích thích nhu động ruột, cơ tử cung, gây đau, không dùng cho phụ nữ mang thai.
  • Lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích có thể làm cho mô ruột bị mòn theo thời gian, ruột bị kích thích quá lâu dài dẫn đến nhu động ruột bị tê liệt, táo bón trở nên không thể đảo ngược.

Điều trị thể tiêu chảy nổi trội

  • Loperamid: Thuốc làm giảm chuyển động ruột, tăng hấp thu nước ở ruột, tăng trương lực thu hồi của cơ vòng
  • Cholestyramine: Giảm tiêu chảy do gắn với acid mật, làm tăng thành phần acid mật trong phân và kích thích tái hấp thu ở ruột
  • Probiotic (lactobacillus acidophilus, bifidobacterium infantis, saccharomyces boulardii…): có tác dụng khôi phục lại sự cân bằng của vi sinh đường ruột
  • Rifaximin: là một kháng sinh phổ rộng, rất ít hấp thu vào máu, có tác dụng chủ yếu ở đường ruột, có thể tiêu diệt một số vi khuẩn gram (-), gram (+), kỵ khí, hiếu khí.

Thuốc bảo vệ niêm mạc ruột:

Diosmectite: Có tác dụng bảo vệ niêm mạc ruột bằng cách trải một lớp bao phủ lên bề mặt niêm mạc. Tác dụng phụ: táo bón

Thuốc hướng thần: (sau khi điều trị các triệu chứng nổi trội với các thuốc thông thường vẫn không đáp ứng, bác sỹ cân nhắc sử dụng)

Thuốc chống trầm cảm 3 vòng: Sertraline, Aminotryptiline

Điều trị đau hậu môn – trực tràng:

Đau hậu môn-trực tràng là hậu quả của rối loạn phân kéo dài, ít gặp trong HCRKT, cần phân biệt cơn trĩ cấp gây đau đặc biệt hay xảy ra khi có tiêu chảy hoặc táo bón.

  • Ngâm hậu môn vào nước ấm.
  • Dùng thuốc giảm đau nhóm paracetamol.
  • Nếu kèm theo trĩ, khuyên bệnh nhân đến cơ sở y tế để có phát đồ điều trị phù hợp.

Bài viết này nhằm mục đích cập nhật thông tin cho nhân viên y tế, không khuyến cáo nhà thuốc/hiệu thuốc tự ý bán thuốc cho bệnh nhân nếu không có đơn thuốc.

Khuyến khích bệnh nhân nên đến cơ sở y tế để khám, chẩn đoán và có phát đồ điều trị thích hợp trên từng trường hợp cụ thể.

 

Tài liệu tham khảo:

(1) Bowel Disorders-Gastroenterology 2016;150:1393–1407

VNELT190507