Đái tháo đường: Nỗi lo biến chứng

Bạn đã có tài khoản, đăng nhập tại đây.

Đái tháo đường

Nỗi lo biến chứng

dai thao duong

1. Bạn có biết?

Bệnh đái tháo đường (tiểu đường) là một trong những bệnh không lây nhiễm đang gia tăng tại Việt Nam. Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF) năm 2017, Việt Nam có tới 3,53 triệu người đang chung sống với bệnh đái tháo đường.

Bệnh đái tháo đường còn được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh tiến triển từ từ gây ra nhiều biến chứng để lại hậu quả rất trầm trọng: đột quỵ, mù lòa, nhồi máu cơ tim, suy thận, tổn thương bàn chân, loét chân có thể dẫn đến cắt cụt chi và tử vong.

Tại Việt Nam, đến hơn 60% người bị đái tháo đường không biết mình mắc bệnh! Đây là thực trạng đáng báo động, bởi nếu không phát hiện và điều trị can thiệp sớm, người mắc đái tháo đường dễ nhanh chóng tử vong.

Vì thế bệnh nhân luôn canh cánh nỗi lo về các biến chứng bệnh đái tháo đường.

2. Bệnh Đái tháo đường là gì?

Đái tháo đường là một bệnh mạn tính có yếu tố di truyền, do hậu quả của tình trạng thiếu Insulin tuyệt đối hoặc tương đối và hoặc đề kháng Insulin, bệnh đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết cùng với các rối loạn quan trọng về chuyển hoá đường, đạm, mỡ, chất khoáng. Các rối loạn này có thể đưa đến các biến chứng cấp tính, các tình trạng dễ bị nhiễm trùng và về lâu dài sẽ gây ra các biến chứng mạch máu lớn và mạch máu nhỏ.

3. Những đối tượng nào dễ mắc bệnh Đái tháo đường?

- Béo phì, béo phì dạng nam, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hoá mỡ.

- Di truyền, nhiễm virus: quai bị, sởi, coxsakie …

- Thói quen ít vận động, ăn nhiều thức ăn giàu năng lượng, sử dụng nhiếu các chất kích thích như rượu, thuốc lá.

- Phụ nữ sinh con trên 4kg hoặc hay bị sẩy thai hoặc chữa đa ối.

- Sử dụng các thuốc: corticoid, thuốc ngừa thai, thuốc lợi tiểu nhóm thiazide, diazoxide.

- Đái tháo đường thai kỳ, rối loạn dung nạp glucose, rối loạn đường huyết đói ở những lần xét nghiệm trước đó.

4. Có mấy loại Đái tháo đường?

Theo Hội Đái tháo đường Mỹ năm 1997 và Tổ chức Y tế thế giới 1998, bệnh Đái tháo đường được chia làm các loại sau:

- Đái tháo đường típ 1: ít gặp, chiếm < 10%, do miễn dịch (90%), vô căn.

- Đái tháo đường típ 2: thường gặp chiếm > 90%, đặc trưng bởi tình trạng kháng Insulin và đề kháng Insulin.

- Các dạng đặc biệt:

  • Bệnh lý gen: MODY.
  • Bệnh lý tụy: viêm tụy mạn, xơ hóa tụy, chấn thương hoặc cắt bỏ tụy …
  • Bệnh nội tiết: to đầu chi, hội chứng Cushing, Basedow …
  • Do thuốc: corticoid, thiazide …
  • Các hội chứng di truyền khác: hội chứng kháng Insulin …

- Rối loạn dung nạp glucose.

- Đái tháo đường thai kỳ: là tình trạng rối loạn dung nạp glucose được phát hiện lần đầu tiên trong thai kỳ. 

5. Dấu hiệu nào để nhận biết bị mắc Đái tháo đường?

- Triệu chứng 4 nhiều (tăng đường huyết):

  • Tiểu nhiều.
  • Uống nhiều.
  • Gầy sụt cân nhiều.
  • Ăn nhiều.

- Khô da, ngứa toàn thân.

- Mờ mắt thoáng qua.

- Dễ nhiễm trùng.

- Xét nghiệm đường huyết lúc đói (nhịn 8 giờ)

  • Bình thường: 70-100 mg/dl (3,9-5,6 mmol/l).
  • Rối loạn đường huyết đói: 100-125 mg/dl.
  • Đái tháo đường: đường huyết đói ≥ 126 mg/dl.

6. Khi nào được chẩn đoán bệnh Đái tháo đường?

Theo Hội Đái tháo đường Mỹ năm 1997 và Tổ chức Y tế thế giới 1998 cần có 1 trong 4 tiêu chí:

- Đường huyết lúc đói ≥ 126 mg/dl x 2 lần.

- Đường huyết bất kỳ ≥ 200 mg/dl + triệu chứng tăng đường huyết.

- Đường huyết 2 giờ sau uống 75g glucose ≥ 200 mg/dl.

- HbA1c ≥ 6,5%.

7. Bệnh Đái tháo đường gây ra những biến chứng gì?

- Biến chứng cấp:

  • Hôn mê tăng đường huyết: hôn mê nhiễm ceton acid, hôn mê do tăng áp lực thẩm thấu.
  • Hôn mê do hạ đường huyết (do điều trị thuốc hạ đường huyết).

- Biến chứng mạn:

  • Biến chứng mạch máu: biến chứng mạch máu lớn, mạch máu nhỏ.
  • Biến chứng thần kinh.
  • Loét bàn chân Đái tháo đường.
  • Dễ nhiễm trùng.

8. Khi nào bệnh nhân đái tháo đường có thể bị biến chứng?

Thời điểm xuất hiện biến chứng đái tháo đường tùy thuộc nhiều yếu tố:

- Thời gian mắc bệnh.

- Loại đái tháo đường: Đái tháo đường típ 1 thường gặp biến chứng sau phát hiện bệnh 5 năm còn đái tháo đường típ 2 thường gặp ngay khi phát hiện bệnh.

- Đường huyết không ổn định, HbA1c cao.

- Tăng huyết áp.

- Có rối loạn mỡ máu; tăng cholesterol máu.

- Hút thuốc lá.

- Tuổi cao.

 

VNCV190780

Tài liệu tham khảo

1. Mai Thế Trạch, Nguyễn Thy Khuê. Nội tiết học đại cương. Nhà xuất bản Y học.

2. Bộ Y Tế. Bệnh Nội tiết chuyển hóa. Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.

3. Bộ Y Tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh Nội tiết – Chuyển hóa. Nhà xuất bản Y học.

4. Đỗ Trung Quân (2007). Đái tháo đường và điều trị. Nhà xuất bản Y học.

5. Nguyễn Thy Khuê. Biến chứng thận của bệnh đái tháo đường. Hội Y học thành phố Hồ Chí Minh.

6. Nguyễn Thy Khuê. Biến chứng đáy mắt của bệnh đái tháo đường. Hội Y học thành phố Hồ Chí Minh.

7. Bộ Y Tế - Tổ chức Đột qụy Thế giới (2008). Chương trình đào tạo cơ bản điều trị đột qụy não.

8. Nguyễn Văn Chương và CS (2006). Thực hành lâm sàng thần kinh học. Nhà xuất bản Y học.

9. Nguyễn Văn Đăng (2003). Tai biến mạch máu não. Nhà xuất bản Y học.

10. Lê Đức Hinh, Julio Jose Secades Ruiz (2008). Hội thảo chuyên đề "Cập nhật về chẩn đoán và xử trí tai biến mạch máu não".

11. Lê Đức Hinh và nhóm chuyên gia (2007). Tai biến mạch máu não, hướng dẫn chẩn đoán và xử trí. Nhà xuất bản Y học.

12. Nguyễn Văn Thông và CS (2005). Đột qụy não - cấp cứu, điều trị, dự phòng. Nhà xuất bản Y học.

13. Nguyễn Minh Hiện (2015). Điều trị tích cực đột quỵ não.

14. Lewis P. Rowland (2005). Merritt’s Neurology eleventh edition. 2005 by Lippincott Williams and Wilkins.

15. Henry J. M. Barnett, J.P.Mohr, Bennett M. Stein, Frank M. Yatsu. (1998). Stroke Pathophysiology, Diagnosis and Management. Elsevier Saunder.

16. Hanrol P. Adam et al (2002) M. Yatsu, (1998). Stroke Pathophysiology, Diagnosis and Management. Churchill Livingstone.

17. C. P. Warlow, M. S. Dennis, J. Vangijn, GT. Hankey, P.A. Sandercock, J.M. Wardlaw (2001). Stroke, A Practical Guide to Management, Second edition. Willey.

18. American Diabetes Association. Diabetes Care 2019 Jan; 42(supplement 1).

19. Michael T. Mc Dermott (2009). Endocrine Secrets. Mosby Elsevier.

20. Ben Greenstein (1994). Endocrinology at a Glance. Blacdwell Science.